|
|
Gdyby dureń zrozumiał, że jest durniem, automatycznie przestałby być durniem. Z tego wniosek, że durnie rekrutują się jedynie spośród ludzi pewnych, że nie są durniami.
|
| – Stefan Kisielewski |
W Wikipedii stoi tak:
Manipulacja (łac. manipulatio – manewr, fortel, podstęp) – w psychologii oraz socjologii to celowo inspirowana interakcja społeczna mająca na celu oszukanie osoby lub grupy ludzi, aby skłonić je do działania sprzecznego z ich dobrem. Zazwyczaj osoba lub grupa poddana manipulacji nie jest świadoma środków, przy użyciu których wywierany jest wpływ. Autor manipulacji dąży zwykle do osiągnięcia korzyści osobistych lub politycznych kosztem poddawanych niej osób. W społeczeństwie demokratycznym przekraczanie pewnych barier w manipulowaniu ludźmi jest niezgodne z prawem. Przykładem mogą być tutaj ograniczenia narzucane reklamom. Nierzadko manipulacja prowadzi do złamania prawa lub porusza się na jego obrzeżach.
Manipulacja jest formą zamierzonego i intencjonalnego wywierania wpływu na osobę lub grupę w taki sposób, by realizowała działania zaspakajające potrzeby manipulatora. Manipulować można treścią i sposobem przekazywania informacji. Manipulację określono też kiedyś obrazowo jako „włamanie do umysłu ofiary i podrzucenie tam własnych pomysłów lub opinii w taki sposób, aby ofiara pomyślała, że sama jest ich autorem.„
W społeczeństwie totalitarnym manipulacja jest częstym narzędziem sprawowania władzy nie mniej ważnym niż aparat terroru. Państwo posiada całkowitą władzę i kontroluje lub ogranicza większość sposobów społecznej interakcji (ograniczenie wolności zrzeszania się, cenzura mediów itp.). W ten sposób władcy państw totalitarnych mogą łatwo manipulować swoimi społeczeństwami i utrzymywać swoje rządy działając wbrew interesowi ogółu. Manipulację językową często stosuje się w propagandzie i podczas prania mózgu. W demokracji manipulacja bywa wiele bardziej powszechna, gdyż często jest konieczna do wygrania wyborów.
Środkami manipulacji mogą być:
- aktywne techniki psychologiczne – np. tworzenie nastroju chwili,
- użycie sygnałów dźwiękowych wpływających na świadomość i system decyzyjny
- odurzenie (środkami farmakologicznymi, alkoholem),
- system obietnic bez pokrycia,
- manipulacja pozycji,
- wyszukanie słabych punktów osobnika i wywarcie wpływu na nie,
- wykorzystanie nieuwagi i podsunięcie gotowych rozwiązań, nie przedstawiając pełnego obrazu (np. umowy),
- system aktywnego wywarcia wpływu na manipulowanego poprzez nie pozostawienie mu możliwości wyboru (np. w sektach destrukcyjnych),
- szantaż
Manipulacja językowa
Słownik JP PWN «nieuczciwe posługiwanie się językiem w celu wywarcia określonego wpływu na ludzi, np. przez świadome używanie wyrażeń niejasnych lub niejednoznacznych»
|
| |
- masz zdanie na jakiś temat, a nie potrafisz bądź nie chcesz go uzasadnić, albo też
– nie potrafisz przedstawić za i przeciw w sposób pozbawiony warstwy emocjonalnej (bez angażowania się) i w toku jednej wypowiedzi,
– jeśli każesz jednocześnie innym przyjmować poglądy nie starając się uzasadnić MERYTORYCZNIE dlaczego są one lepsze czy po prostu słuszne,
– naśmiewasz się z czegoś nie wymagając od siebie i od innych konstruktywnej krytyki i analizy
– dołączasz się bez podawania merytorycznych przyczyn do ofensyw memetycznych
– poglądy przeciwne wywołują twoją agresję, atak słowny, natychmiast je odrzucasz bez zastanowienia, bądź są dla ciebie śmieszne.
Wnioski i obserwacje:
– Gdy usłyszymy kogoś mówiącego: „mną nikt nie manipuluje” należy bezzwłocznie przerwać „kontakt bojowy” z taką osobą, aby nie zaszkodzić sobie przez kontakt z osobą negującą podstawowe fakty życia społecznego.
|
Jeśli stwierdzisz, że reagujesz emocjonalnie na jakąś kwestię, to jesteś podatny na wpływ.
Większość ludzi nie jest w stanie skutecznie i przez cały czas kontrolować swoje emocje. W związku z tym faktem wiele technik manipulacyjnych polega na takim rozchwianiu emocji ofiary, że przestaje ona widzieć jasno związki przyczynowo-skutkowe.
|
Jednym z największych problemów jest zrozumienie, że niektóre manipulacje są szczerze zamierzone dla naszego dobra. Jednak nawet jeśli w konkretnej chwili skutek jest pozytywny – w działaniu długofalowym wytwarza się sprzężenie zwrotne zwiększające podatność na podobne manipulowanie naszym zachowaniem.
Jeśli w perspektywie kilku zdarzeń dojdziemy w pewnej chwili do wniosku, że manipulujący działał dla naszego dobra, możemy tą generalizację przenieść także na manipulacje stworzone by nam szkodzić.
Przykład: mama nakłaniająca dziecko do skończenia zupy mówi, że jeśli dziecko nie zje, „przyjdzie dziad i je zabierze z domu” .
W ten sposób matka osiąga pożądany cel – dziecko jest zastraszone i zjada zupkę. Jednak zarażone jest strachem – i staje się bardziej podatne na podobną manipulację w przyszłości.
Obrona: jak niemal w każdej sytuacji należy zamiast podatności na manipulację wytworzyć w dziecku nawyk racjonalnego analizowania informacji i wyjaśniać mu do sutku, że kończenie posiłków ma takie a nie inne konsekwencje dla zdrowia i świadczy o szacunku dla żywności. Brzmi patetycznie, jednak jest jedyną drogą do racjonalnego kształtowania osobowości.
|
W czasach gdy człowiek żył w bezpośredniej styczności z naturą, każdy kto źle ocenił sytuację, padał ofiarą drapieżnika, chorób, wypadku. Jeśli zlekceważył konieczność robienia zapasów na zimę – umierał z głodu; jeśli nie rozpalił ogniska w czasie jesiennych słót – przeziębiał się i umierał od choroby, jeśli wyszedł na polowanie niedostatecznie uzbrojony – zwierzę raniło i zabijało go.
Warunkiem przeżycia było dostrzeganie i analizowanie brutalnej i nie wybaczającej błędów rzeczywistości.
W czasach współczesnych, mechanizmy te przestały funkcjonować poprawnie – tj. przestały eliminować idiotów i ludzi mających wypaczony obraz rzeczywistości w swoich głowach. Dziś ten, kto wyjdzie na złą pogodę źle ubrany i przeziębi się, łyka lekarstwa i zdrowieje, stosuje szczepionki itp. Setki zdarzeń, które wcześniej były by często śmiertelne, dziś są – dzięki otoczce cywilizacyjnej – całkowicie niegroźne.
Może ktoś nawet wierzyć, że nie istnieją bakterie chorobotwórcze. Może być całkowicie pogrążony w świecie swoich mniemań i wymysłów w dziedzinie polityki, socjologii, czy filozofii, a jednocześnie prowadzić dostatnie życie dzięki pracy jako specjalista księgowy bądź menadżer. Racjonalne analizowanie faktów zachodzących w świecie przestało być czynnikiem warunkującym fizyczne przetrwanie!
W związku z tym powstały warunki do istnienia grup społecznych, grup wpływu, które tą „rezerwę przetrwania” wykorzystują do swoich celów, czy też są beneficjentami jej istnienia.
|
|
1. Stopa w drzwiach
Prosi się osobę o drobną przysługę, np. informację, jak dojść do określonego miejsca albo opinię na dany temat. Potem prosi się o większą przysługę np. wypełnienie długiej ankiety. Wprowadza to osobę manipulowaną w uczucie uprzejmości i uczynności.
Dywersyfikacją tej sztuczki jest wstawienie trzeciej, pośredniej prośby.
2. Zatrzaśnięte drzwi
Najpierw prosimy osobę o wyświadczenie dużej przysługi, a gdy ona oczywiście odmawia, prosimy o mniejszą – tę o którą nam naprawdę chodziło. Prawdopodobieństwo spełnienia jest w tym wypadku o wiele większe, jeśli poprzedzona jest życzeniem „nie do spełnienia”. Dlatego gdy chcę otrzymać od rodziców książkę na prezent, poproszę dodatkowo o rower i rolki. Rodzice kupując mi książkę będą się cieszyć, że zaoszczędzili pieniądze. Ta technika bazuje na redukcji poczucia winy, wywołanej w manipulowanym.
3. Społeczny dowód słuszności
Postrzegamy zachowanie jako bardziej poprawne, jeśli inni też tak czynią. Jeśli zobaczymy kilka razy innych ludzi, zwłaszcza ludzi z zawodowo „przyczepionym” autorytetem w danej dziedzinie, będziemy starali się imitować ich działania i motywacje.
4. Siła nacisku autorytetu.
Jeśli zobaczymy kilka razy innych ludzi, zwłaszcza ludzi z zawodowo „przyczepionym” autorytetem w danej dziedzinie, będziemy starali się imitować ich działania i motywacje.
Mamy skłonność do zrzucania z siebie ciężaru odpowiedzialności.
5. Niska piłka
Podajemy przykładowo ofertę samochodu w wersji „maksimum” ze wszelkim możliwym wyposażeniem. Cena oczywiście jest za wysoka dla klienta. Jednak w chwili gdy uświadamia on sobie, że zakup ZDECYDOWANIE przerasta jego możliwości np 100 tys., sprzedawca proponuje nieco uboższą wersję za 60 000, które oczywiście i tak jest droższa od racjonalnego wyboru, albo od ceny z ogłoszenia o treści „ceny już od 45 000” .
6. Lubienie i sympatia.
Mówimy 'tak' ludziom, którzy nas lubią, i których lubimy.
Należy uważać na komplementy (zwłaszcza niezasłużone)
7. Reguła wzajemności.
Jedna z najbardziej rozpowszechnionych we wszystkich kulturach. Człowiek za otrzymane dobro powinien odwdzięczyć się w podobny sposób.
Często wymuszana jest w ten sposób nieuczciwa wymiana dóbr.
Przykłady: wręczanie darmowych próbek.
8. Redukcja dysonansu poznawczego.
Zaangażowanie i konsekwencja.
Ludzie dążą do zgodności między słowami, przekonaniami, postawami i czynami.
Przykład: Gdy niechcący bądź niesłusznie kogoś skrzywdzimy,
aby zachować pozytywny obraz samego siebie zaraz znajdziemy jakieś wymówki, lub negatywne cech naszej ofiary. Demonizowanie wroga w czasie wojny jest najbanalniejszym przykładem.
9. Reguła niedostępności.
Rzeczy trudno osiągalne są cenniejsze i mają większą wartość. Im mniej, tym lepiej. To wykorzystanie prawa podaży i popytu. Każda rzecz w niewystarczającej ilości automatycznie staje się cenniejsza.
|
1. Paradoksy
2. Banały
3. Pytania retoryczne
|
| |
|
z Wikipedii:
Chutzpah (pronounced /ˈhʊtspə/) is the quality of audacity, for good or for bad. The word derives from the Hebrew word ḥuṣpâ (חֻצְפָּה), meaning „insolence” , „audacity” , and „impertinence.” The modern English usage of the word has taken on a broader meaning, having been popularized through vernacular use in film, literature, and television.
In Hebrew, chutzpah is used indignantly, to describe someone who has overstepped the boundaries of accepted behavior with no shame. But in Yiddish, chutzpah has developed ambivalent and even positive connotations. Chutzpah can be used to express admiration for nonconformist but gutsy audacity. Leo Rosten in The Joys of Yiddish defines chutzpah as „gall, brazen nerve, effrontery, incredible 'guts,' presumption plus arrogance such as no other word and no other language can do justice to.” In this sense, chutzpah expresses both strong disapproval and a grudging admiration. In the same work, Rosten also defined the term as „that quality enshrined in a man who, having killed his mother and father, throws himself on the mercy of the court because he is an orphan.„
Related terms in Hebrew are khutzpan (חוצפן) and khutzpanit (חוצפנית), which mean an „impudent man” and an „impudent woman” , respectively, as well as the adjective „khatzuf” (חצוף) for a male and „khatzufah” (חצופה) for a female.
Judge Alex Kozinski and Eugene Volokh in an article entitled Lawsuit Shmawsuit, note the rise in use of Yiddish words in legal opinion. They note that chutzpah has been used 231 times in American legal opinions, 220 of those after 1980.
Peculiarly, the cognate of chutzpah in Arabic, ḥaṣāfah (حصافة), does not mean „impudence” or „cheekiness” or anything similar, but rather „sound judgment.„
|
1. Likwidacja punktów zaczepienia
Bądź inny. Większość manipulacji skierowanych na odbiorcę masowego obliczona jest na cechy odbiorcy, które są w docelowej grupie powszechne.
Przykład: Większość wirusów komputerowych działa w systemie Windows oraz dzięki wykorzystaniu błędów w przeglądarce internetowej IE. Wystarczy więc przesiąść się na Operę albo Firefox, albo na Linux, aby odciąć się od 99% zagrożeń (co też sam zrobiłe już dawno).
2. Sprawdzaj swoje poglądy.
Jeśli coś powiesz lub pomyślisz – poświęć chwilę myślenia i podaj kilka powodów „za” i kilka powodów „przeciw” poglądowi. To pozwoli ci zachować dystans emocjonalny, a przede wszystkim zrozumieć, że zawsze istnieją argumenty za i przeciw.
3. Obniżenie nadmiernej pewności siebie
Często jesteśmy manipulowani jeśli tego samy chcemy czy to dla wygody i oszczędności czasu, (nie chce się nam samemu badać jakiejś sprawy) czy z ignorancji i ignoranctwa (tak bardzo wierzymy we własne mechanizmy obronne, że nie bierzemy pod uwagę tego, że ktoś nami manipuluje).
|
|
Nie mam wątpliwości, że kiedy rzucę kamień po raz setny w górę, po raz setny spadnie on na ziemię. Jestem przekonany, że i po tysięcznym rzucie sytuacja również się nie zmieni i kamień również musi spaść. Na podstawie powtarzalnych wyników tego doświadczenia formułuję prawa, jakimi rządzi się otaczający mnie świat.
[...] Zwykle zapominamy o najprostszych rzeczach. Są tak oczywiste, że stają się częścią naszego typowego obrazu rzeczywistości i przestajemy je widzieć. Nasz sposób widzenia świata opiera się na widzeniu tego, co nietypowe, inne, a nie rzeczy i faktów, które są naszą codziennością.
|
|
[...] Badanym dano do wykonania jakąś pracę połowie płącąc $20 a drugiej połowie $1. Ci którzy otrzymali 20 uważali, że praca była nudna i monotonna, ci natomiast, którzy otrzymali za pracę tylko 1$1, ocenili pracę jako bardziej interesującą i ciekawą!
|
|
Szare masy społeczeństwa są zwykle znacznie bardziej prymitywne niż sobie wyobrażamy. Propaganda zatem musi być przede wszystkim prosta i powtarzana wielokrotnie. Na dalsza metę ten tylko osiągnie podstawowe rezultaty w oddziaływaniu na opinię publiczną, kto potrafi sprowadzić problemy do najprostszej postaci, i kto ma odwagę, żeby zawsze powtarzać je w uproszczonej formie., pomimo sprzeciwu intelektualistów. – Goebels
|
|
Czy ci się to podoba, czy nie z manipulacją stykasz się na co dzień – w sklepie, restauracji, gdy kupujesz samochód i rozmawiasz z szefem. Mało tego – sam też manipulujesz, choć często o tym nie wiesz. Dziś podajemy najczęściej spotykane metody wpływania na innych. Studiowanie technik manipulacji zacznij od lektury poniższej rozmowy...
|
|
Uwaga, konkretne przykłady manipulacji i kreowania
„zmodyfikowanej” wizji świata są zebrane tutaj.
|
