Bohdan Chwedeńczuk: Trzeba w coś wierzyć? i inne eseje z filozofii praktycznej

Z eseju Nowomowa Trzeciej Rzeczypospolitej (1)

   Zacznijmy od rzeczownika „dziecko” . Rzeczownik ten znaczy w polszczyźnie tyle, co „człowiek od urodzenia do wieku młodzieńczego” (zob. Mieczysław Szymczak i inni, Słownik języka polskiego, Warszawa 1978, t. I, s. 498). Encyklopedia definiuje następująco: „Dziecko to człowiek od chwili urodzenia po osiągnięcie pełnej dojrzałości i sprawności fizycznej (w 16-18 roku życia) i psychicznej (około 20-24 roku życia” (zob. Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1963, t. III, s. 243). Inna encyklopedia daje tę definicję: „człowiek w okresie od urodzenia do pierwszych lat dojrzewania (0-12 rok), będący w stanie intensywnego rozwoju” (zob. Encyklopedia katolicka, Lublin 1985, t. IV, s. 501). W innych językach europejskich tak samo używa się słowa „dziecko” .
   Podstawiając w wyrażeniu „dziecko nie narodzone” w miejsce rzeczownika „dziecko” wyrażenie, które go definiuje, otrzymujemy coś takiego: „człowiek urodzony nie narodzony” . W normalnym języku nie da się więc mówić o dziecku nie narodzonym bez popadania w sprzeczność.

   Dzieci nie narodzonych po prostu nie ma, tak jak nie ma kwadratowych kół i ujemnych liczb dodatnich. Decyduje o tym język. Nie trzeba więc szczególnej przenikliwości, żeby o tym wiedzieć; wystarczy zwykła znajomość macierzystego języka. Język po prostu nie zezwala, ze względów znaczeniowych, na łączenie w mowie dorzecznej pewnych słów z pewnymi innymi słowami. mogę powiedzieć o śmieciach, że są nie wyrzucone, lecz nie o dzieciach, że są nie narodzone. Dzieci mogą być tylko narodzone, lub nie ma ich wcale. Tak chce słownik!

Podobnie nikt nie mówi w mowie dorzecznej o kurczakach nie narodzonych; nie zwracam się do żony z prośbą: „Ugotuj mi na miękko kurczę nie narodzone!” . Nikt też na widok żołędzia nie mówi, że jest nie wyrosłym dębem, a na widok młodej trawy, że jest nie skoszonym sianem. A co powiedzielibyśmy o takim dialogu: „Ile ma pan dzieci? Dwoje, jedno narodzone, a jedno nie narodzone” ?