Notatki z wykładów

Concreta – to z czego składa się wszechświat, Przedmioty materialne

Illata – to wyprowadzamy (widzimy) w concreta. Wszystko mozemy tu widzieć jako ŚLAD przedmiotu – wynik projekcji, np. cień ptaka

Abstracta – wyobrażenia teoretyczne na temat świata. Tu możemy abstrachowac od pewnych właściwości

Jeśli pomylimy concreta i weźmiemy za nie

Budujemy sobie teorie abstractów myśląc, że są to konkreta, jednak:

plaża – to abstract – to wielki zbiór piasku,
mur – też – jest to zbiór cegieł w określonym porządku.

Co prawda mamy teorię zachowania konkretów (jej częścią jest zachowanie się cieni), ale nie warto budować teorii elementów pochodnych, gdyż są oparte na błędnym rozpoznaniu świata. Budowanie teorii abstractów musi być czynione ze świadomością, że są to abstracta.

Experience and prediction

Sensy słowa „możliwe” :
1. techniczne – zbudowanie mostu
2. Fizyczne – możliwe ale jeszcze niewykoanne – np. most Francja – Anglia
3. Teoretyczne – most z Europy do Ameryki
4. Logiczne – projekt do pomyślenia, ale konsekwencje sa głupie – np. most z Ziemi na Księżyc
5. Możliwość nadprzyrodzona, np. kwadratura koła

Świat składa się z kilku sfer prawdziwości. Nie mamy co silić się na ścisłe rozgraniczenie – nie wiemy, co jest prawidłowe, a co nie. Cały opis świata musimy zawrzeć w prawdopodobieństwie. Prawdopodobne = możliwe pod jakims względem.

Kryterium prawdy: zdanie ma sens, jeśli można opisac szansę (prawdopodobieństwo) zajścia. Zdania mają ten sam sens, jeśli mają to samo prawdopodobieństwo przy wszystkich obserwacjach.

Podważenie pozytywizmu logicznego:

Przedmioty, którymi operujemy sa albo funkcją projekcji, albo redukcji. Np cegła – mur to związek redukcyjny. Związek projekcyjny – ptak i jego cień.
Odróżnienie: cegła zachowuje wszystkie swoje właściwości, cień ptaka nie.
Możemy interesowac się tylko jakimiś aspektami przedmiotu – wtedy przedmiot jest swego rodzaju abstrakcją (odrzucamy cechy zbędne). Np cegła w murze jest przedmiotem abstrakcyjnym, chyba ze ją własnei analizujemy.

Surplus Meaning
Jak na obraz ptakamówię, że to ptak, to przypisuję obrazowi właściwości, których on nie ma. Raichenbach twierdzi, że SM jest w nauce konieczne. Fizyka jest odtworzeniemświata realnego za pomoca illatum

Konstruujemy twierdzenia wykraczające poza nasze obserwacje. mamy teorię zachowania konkretów (ptaków) a jej częścią jest teoria zachowania się cieni. Nie warto budowac teorii elementó pochodnych – bo sa oparte na błędnym rozpoznawaniu świata.

Konkreta są poza zasięgiem naszego doświadczenia. Dane zmysłowe, wszystko, an podstawie czego budujemy teorie, to illata. To idealizm opaarty wyłącznie na Illatach. (To przyczynowa teoria poznania – stan umysłu jest pochodną stanu ciała i świata).

Abstraktum takie, że ptaki sa jakie są odbitki na ścianie i suficie sześcianu jest wiedzą na podstawie ILLATUM!, które pomyłkowo bierzemy za konkret. Musimy założyć, że nasz system postzregania świata pozwala widzieć tylko illata. Mamy prawo odrzucić wiedze obserwacyjną, jeśli uznamy, że istnieją jakies prostsze przedmioty, lub jeśli potrafimy przekonać się, że do tej pory mieliśmy do czynienia z illata

Koło wiedeńskie – w konsekwencji swojego stanowiska, musi powiedzieć „nie istnieją atomy, bo nie a przedmiotem bezpośredniego doznania zmysłowego” . Też musi odrzucić pojęcie cząstki elementarnej. Program koła wiedeńskiego z definicji odnosi się do illatów odrzucając konkrety jako metafizykę. Oddzielenie metafizyki i nauki w KW jest nieprzekonujące.

Let us assume that the three dimensions of space are visualized in the customary fashion, and let us substitute a color for the fourth dimension. Every physical object is liable to changes in color as well as in position. An object might, for example, be capable of going through all shades from red through violet to blue. A physical reaction between any two bodies is possible only if they are close to each other in space as well as in color. Bodies of different colors would penetrate each other witout interference ... If we lock a number of flies into a red glass globe, they may yet escape: they may change their color from red to blue and are then able to penetrate the red globe.
The Philosophy of Space and Time

HANS REICHENBACH (1891-1953)

Pierwszy energiczny krytyk Koła Wiedeńskiego – zwolennik budowania nauki na podstawie fizyki, a nie logiki

Główne dzieła – Doświadczenie i przewidywanie, Filozofia czasoprzestrzeni.

1. Cztery rodzaje znaczenia

Możliwość techniczna

Możliwość fizyczna

Możliwość logiczna (wyobrażalność, niesprzeczność).

Znaczenie superempiryczne (religia, mistyka)

(zdania te nie są puste – np. kierują ludzkim zachowaniem – mają znaczenie empiryczne)

2. Redukcja i projekcja

Redukcja – zastępowalność zdań o całości do zdaniach o jej częściach (rozdzielenie elementów niszczy całość) (np. ściana i cegły).

Projekcja – Nie pozwala na redukcję istnienia (przejście od ptaków do cieni, jakie rzucają pionowo na ziemię – ptaki nie redukują się do swoich cieni, nie da się zastąpić zdań o ptakach zdaniami o cieniach)

Kompleks redukcyjny – elementy wewnętrzne

Kompleks projekcyjny – elementy zewnętrzne

3. Sześciankowy świat

Zmysły jak świat sześciankowy – tupiący koń i brązowy koń to ten sam koń

4. Znaczenie dodatkowe

Interpretacja logiczna – może opisywać kilka możliwych sytuacji

Interpretacja fizyczna – rozróżnia je

Dwa wyrażenia mogą być logicznie równoważne co do znaczenia, ale różnić się znaczeniem fizycznym.

5. Concreta, abstracta, illata

concreta – rzeczy jednostkowe

abstracta – rzeczy, o których się mówi, że istnieją

illata – przedmioty „wyprowadzone”, wtórne (np. elektryczność, fale radiowe, atomy)

• nie mogą być bezpośrednio doświadczane

• nie podlegają redukcji do konkretów,

• są z nich wyprowadzane na mocy wnioskowań probabilistycznych.

Introspekcja nie jest obserwacją zjawisk psychicznych – procesy wewnętrzne illatami – wywnioskowane !

6. Probabilistyczna koncepcja nauki

• Wnioskowanie indukcyjne jest nie do uzasadnienia (Hume).

• Prawa probabilistyczne (na podstawie rozkładu cechy w próbie i miejsca próby w populacji ustalamy rozkład cechy w populacji)

7. Osobiste imperatywy

• Dyrektywy nie są prawdziwe ani fałszywe – nie są zdaniami

• Każdy ma prawo ustanawiać własne imperatywy moralne

• różnica między prawem do działania i prawem do żądania określonego działania.