Gavagai.pl

Filozofia Analityczna

Rzecz idzie o ustalenie wzajemnego stosunku Myśl – Język – Świat i o poznanie ich natury
„Słyszymy ciągle, że [od czasów greckich] filozofia nie zrobiła żadnych postępów [...]. Powodem jest to, że nie zmienił się nasz język i podsuwa nam wciąż te same pytania. Dopóki czasownika "być"  jak czasowników "jeść" i "pić" [...], będziemy się stale rozbijać o te same przeszkody, przypatrując się światu w konfuzji.
– L. Wittgenstein, Big Typescript
Stanisław Lem

Filozofia analityczna:
Kazimierz Ajdukiewicz
Alfred J. Ayer
John Langshaw Austin Rudolf Carnap
Donald Davidson
Gottlob Frege
Kurt Goedel
Saul Kripke
George E. Moore
Hilary Putnam
Karl R. Popper
Willard Van Orman Quine Hans Reichenbach
Richard Rorty Bertrand Russell
Gilbert Ryle
Moritz Schlick
John R. Searle
Peter F. Strawson Alfred Tarski Alan Turing
Alfred North Whitehead
Ludwik Wittgenstein

 

 

Apel do adeptów filozofii analitycznej

Jeśli masz i chcesz podzielić się swoimi opracowaniami, bądź treścią przygotowanego przez siebie referatu, proszę wyśli go do mnie e-mailem.

Produktem filozofii są
nie tezy filozoficzne, ale jasność tez.
– L. Wittgenstein

 

Słynni filozofowie i ich dorobek

 Karl Raimund Popper 

Każdy intelektualista ponosi bardzo specyficzną odpowiedzialność. posiada przywilej i stosowność studiowania. Winien więc swym bliźnim (bądź "społeczeństwu") przedstawić wyniki swych studiów w najprostszej, najklarowniejszej i najbardziej zwięzłej formie. Najgorsze, co intelektualiści mogą zrobić - grzech przeciwko Duchowi Świętemu - to pozować na wielkich proroków i epatować swoich bliźnich tajemniczymi filozofiami. Kto nie potrafi mówić prosto i jasno, ten powinien milczeć i pracować nadal, aż będzie mógł tak uczynić.  

 

 

Stanisław Lem

Każde stworzenie żywe posiada swoje (gatunkowo typowe, a ukształtowane w milionleciach Darwinowskiej ewolucji naturalnej) SENSORIUM. Słowa tego nie znajdzie się ani w słowniku obcych wyrazów, ani w encyklopedii, nawet w Wielkim Warszawskim Słowniku opatrzone jest wykrzyknikiem, oznaczającym, że lepiej go nie używać. Mnie jest jednak potrzebne. Sensorium to całość wszystkich zmysłów oraz wszystkich dróg (zazwyczaj nerwowych), jakimi informacje, powiadamiające nas o "istnieniu czegokolwiek", mkną do ośrodkowego układu nerwowego.

Weźmy równanie 4+x=7. Mało pojętny uczeń nie wie, jak dobrać się do wartości x, chociaż ten wynik już "siedzi" w równaniu, tyle że ukryty przed jego zamglonym okiem i "sam" się ukaże po dokonaniu elementarnego przekształcenia. Spytajmy zatem, jako prawdziwi herezjarchowie, czy aby nie jest tak samo z Naturą? Czy materia nie ma aby czasem "wpisanych w siebie" wszystkich swoich potencjalnych przekształceń (więc np. tego, że możliwa jest budowa gwiazd, kwantolotów, maszyn do szycia, róż, jedwabników i komet)? Wtedy, wziąwszy podstawową cegiełkę Natury, atom wodoru, można by z niego "wywieść dedukcyjnie" wszystkie te możliwości (skromnie zaczynając od możliwości syntezy wszystkich stu pierwiastków, a kończąc na możliwości budowania układów trylion razy bardziej uduchowionych od człowieka).
   Może tylko dziś potrzebne są teorie i modele zjawisk. Może zapytany, mędrzec z innej planety wręczyłby nam w milczeniu strzep leżącej na ziemi, starej zelówki, dając do zrozumienia, że wszystką prawdę Wszechświata da się wyczytać z tego kawałka materii?
Stanisław Lem, Summa Technologiae

 

Na górę

 

Słyszymy ciągle, że [od czasów greckich] filozofia nie zrobiła żadnych postępów [...]. Powodem jest to, że nie zmienił się nasz język i podsuwa nam wciąż te same pytania. Dopóki czasownika "być"  jak czasowników "jeść" i "pić" [...], będziemy się stale rozbijać o te same przeszkody, przypatrując się światu w konfuzji.  
                                – L. Wittgenstein, Big Typescript

 

Na górę

I. Indetermination of meaning

II. Inscrutability of reference

III.  Underdetermination of theories
      - Najmniejszą jednostką podlegającą sprawdzaniu jest cała teoria

 

 


Zadaniem nauki nie jest wierne skopiowanie świata w całej jego okazałości, bogactwie barw, dźwięków i woni, lecz stworzenie schematu pojęciowego, który by wiernie odtwarzał samą strukturę świata, sam je-o szkielet odarty z wszelkich treści zmysłowych. Wg H. Poincare zagadnienia zasadniczo nierozstrzygalne nauka rozwiązuje arbitralnie, czy też konwencjonalnie. Konwencjonalizm protivadzi do konsekwencji, że niernal cała wiedza przyrodnicza jest wiedzą pozorną, jest konstrukcją umysłową, która nie troszczy się o wyniki doświadczenia, lecz nagina je do swoich, z góry i bezpodstawnie przyjętych, przesądów.

 

 


 John Langshaw Austin

Dane zmysłowe sa niepostrzegalnym instrumentem. Kapitan łodzi podwodnej widzi nie peryskop, ale konwój. Zawodnosć zmmysłó moglibyśmy orzec mając inny, niezawodny system postrzegania.

(Na podstawie: Sens and sensibilia - zmysły i to co zmysłowe)

 


  Rudolf Carnap






 


  Donald Davidson

"Eseje o prawdzie"; nowa interpretacja Tarskiego; Własności pochodne; Monizm anomalny

[...] Prawdziwość w danym języku naturalnym nie jest cechą zdań. Jest relacją między zdaniami, mówiącymi i momentem czasu. Teorie prawdy muszą zatem definiować trójargumentowy predykat "T(s,u,t)".

 

 


  Gottlob Frege

 

Kurt Gödel (Goedel)

Istnieje więcej twierdzeń, niż da się wyprowadzić z aksjomatów - czyli że zdań prawdziwych jest więcej niż dowodliwych. Pośrednio wynika z tego, że matematyka może zawierać zdania sprzeczne - nie ma dowodu na niesprzeczność matematyki. Jeszcze innmi słowy, metoda dedukcyjna jest niewyczerpująca (jest zawodna).

 

Saul Kripke

Sens wyrażenia polega na znajomości (też domniemanej) historii danego terminu + łańcuch przyczynowy powstania - każdy stara się odgadnąć, co mówią inni

Nie istnieje cecha konstytucyjna/wiązka cech konstytucyjnych. Są tylko cechy ważne, które czasami są kluczowe, musimy się więc zastanowić, co dla nas jest ważne.

 

 


  George Edward Moore

Moore przyjmuje założenie, iż wiemy o istneiniu przedmiotów materialnych,a problemem, którym się zajmuje jest to, czym jest nasza o nich wiedza. Najbardziej pierwotnym sposobem, w jaki przyjmujemy, że mamy wiedze o przedmiotach, to wiedza otrzymywana za pośrednictwem zmysłów.

 

 

 


  Hilary Putnam

Żadna struktura nie jest wpisanawświat - nie istneije metafizyka z natury. Rodzaje naturalne sa po części konwencjonalne, pomagają określić cechy esencjalne.

 

 


  Bertrand Russell

Należy dokonać rozróżnienia między zjawizkiema rzeczywistością, pomiędzy tym, czym rzecz wydaje się być - jej sposób zjawiania się zależy bowiem od osoby postrzegającej i jej umiejscownienia względem postrzeganej rzeczy - a tym, czym jest rzeczywiście.

 


  Richard Rorty

The linguistic turn - musi być mniej logiki, a większe nastawienie na praktykę języka naturalnego.

 

 

Hans Reichenbach

Concreta - to z czego składa się wszechświat

Illata - to wyprowadzamy (widzimy) w concreta

Abstracta - wyobrażenia teoretyczne na temat świata

 

 


  Alfred Tarski

Semantyczna definicja prawdy: Zdanie "p" jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy gdy p.

 

 


  Moritz Schlick

 


  Alan Turing

 

 


Gilbert Ryle

Dane zmysłowe sa niepostrzegalnym instrumentem. Kapitan łodzi podwodnej widzi nie peryskop, ale konwój. Zawodnosć zmysłów moglibyśmy orzec mając inny, niezawodny system postrzegania.

 


  John R. Searle

 


  Peter F. Strawson

 


  Alfred North Whitehead

 


Alfred J. Ayer

 


Ernest Gellner

Na górę

 

Terminologia i słowniczek

 

Pozytywizm logiczny -

Monizm neutralny - istneiją fragmenty świata, które nei sa ani psychiczne, ani fizyczne

Redukcjonizm - możliwe jest obserwowanie świata na wielu poziomach. (Np. ASCII ART, obraz buciorów Van Gogha, chlór + sód = sól. Żeby poziomy wyższe redukowały się do niższych, musimy mieć teorie postępowania.

Atomizm logiczny - Wszystko co spostrzegamy, da sie sprowadzić do przedmiotów prostych. Jest to wg Wittgensteina sprawa empiryczna. Ostensjajest neiprecyzyjna, nazwy są elpsze, ale też mają często charakter deskryptywny. Według Wittgenstreina można znaleźć przedmioty tak małe, że nie dadzą się opisywać - tylko wskazać.. Wszystko co nie jest przedmiotem prostym, jest konfigóracją połączonych przedmiotów prostych. Zasadnicza zmiana w świecie zaszłaby wtedy, gdyby dodano nowe przedmioty proste.

 

Zagadnienia

Różnica między "sztucznym" a "naturalnym" nie jest całkowicie obiektywna, nie jest czymś absolutnie danym, ale jest względna i zależy od zastosowanego poznawczo układu odniesienia. Substancje, które wydalają żywe organizmy w przemianie materii, uważamy za produkty naturalne. Jeśli zjem bardzo dużo cukru, jego nadmiar będą wydzielały moje nerki. To, czy cukier w moczu jest "sztuczny", czy "naturalny", zależy od mojej intencji. Jeśli zjadłem tyle cukru rozmyślnie, żeby go wydzielać, bo znam mechanizm zjawiska i przewidziałem skutki tego czynu, będzie "sztucznie obecny",a jeśli zjadłem cukier, bo miałem nań apetyt i nic nadto, będzie jego obecność "naturalna". Można to udowodnić. Jeżeli ktoś bada mój mocz i jeśli umówiłem sie z nim odpowiednio, obecność cukrów, którą wykrywa, może zyskać znaczenie informacyjnego sygnału. Cukier będzie np. oznaczał "tak", a brak cukru - "nie". Jest to proces sygnalizacji symboliczej, jak najbardziej sztuczny, ale tylko pomiędzy nami dwoma. Kto nie zna naszej umowy, nic się o niej z badania moczu nie dowie. Wynika to stąd, że "tak naprawdę" w naturze jak i kulturze istnieją wyłącznie fenomeny "naturalne" a "sztuczne" staja sie tylko przez to, że my je umową lub działaniem połączyliśmy w określony sposób. (Stanisław Lem, Głos Pana)

 

 

 

Na górę

 

 





 

Książki do przeczytania
Książki, które warto przeczytać:

 

Joanna Odrowąż-Sypniewska: Zagadnienie nieostrości

FILOZOFIA ANALITYCZNA
literatura do egzaminu

 

 

 

LITERATURA OBOWIĄZKOWA:

1. Gottlob Frege: Pisma semantyczne, tłum. Bogusław Wolniewicz, PWN 1977: Wstęp B. Wolniewicz (vii-xxxii) Funkcja i pojęcie (18-44), Pojęcie i przedmiot (45-59), Sens i znaczenie (60-88), Co to jest funkcja? (89-100), Myśl – studium krytyczne (101-129)

2. Bertrand Russell: Problemy filozofii, tłum. Wojciech Sady, PWN 1995

3. George E. Moore: Z głównych zagadnień filozofii, tłum. Czesław Znamierowski 1967, rozdz. 2 i 6

4. Ludwig Wittgenstein: Tractatus logico-philosophicus, tłum. Bogusław Wolniewicz, PWN 1970, Dociekania filozoficzne, tłum. Bogusław Wolniewicz, PWN 1972.

5. Rudolf Carnap: Filozofia jako analiza języka nauki, tłum. Andrzej Zabłudowski, PWN 1969; rozdz.: Logiczna analiza potwierdzania i sprawdzania (85-117), Empiryczna analiza potwierdzania i sprawdzania (118-142), Konstrukcja systemu językowego (143-193)

6. Hans Reichenbach: Powstanie filozofii naukowej, tłum. Halina Krahelska, Książka i Wiedza 1960

7.Alfred J. Ayer: Problem poznania, tłum. Ewa König-Chwedeńczuk, PWN 1965; rozdziały: Sceptycyzm a pewność (44-105), Percepcja (106-169) Ja i Drugi (225-284)

8. Alfred Tarski: Pisma logiczno-filozoficzne, tom I, PWN 1995; rozdziały: Pojęcie prawdy w językach nauk dedukcyjnych {z 1932 roku} (9-12)

9. Karl R. Popper: Logika odkrycia naukowego, tłum. Urszula Niklas, PWN 1977; Słowo wstępne J. Kmity (11-19), rozdz. 1-6 (29-112)

10. Ernst Nagel, James R. Newman: Twierdzenie Gödla, tłum. Barbara Stanosz, PWN 1966

11. Andrew Hodges: Turing, tłum. Justyna Nowotniak, Amber1997

13. John Longshaw Austin: Mówienie i poznawanie, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, PWN 1993: część Jak działać słowami (550-708)

14. P. T. Strawson: Indywidua; Próba metafizyki opisowej, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, PAX 1980: 14-55; 84-134, 209-239

15. Gilbert Ryle: Czym jest umysł?, tłum. Witold Marciszewski PWN 1970

16. Willard Van Orman Quine: Z punktu widzenia logiki, tłum. Barbara Stanosz, rozdz. 1-2, PWN 1969

17. Donald Davidson: Eseje o prawdzie, języku i umyśle, tłum. Barbara Stanosz, PWN 1992; rozdz 1,4,8,9

18. Saul Kripke: Nazywanie a konieczność, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, PAX 1988

19. John R. Searle: Czynności mowy, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, PAX 1987

20. Richard Rorty: Przygodność, ironia, solidarność, tłum. Waclaw J. Popowski, Spacja 1996


LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

1. Ray Monk: Russell, tłum. J. Hołówka, Amber 1997

2. David Pears: Wittgenstein, tłum. Katarzyna Gurczyńska i Jacek Górczyński, Prószyński i Ska 1999

3. P.M.S. Hacker: Wittgenstein, tłum. J. Hołówka, Amber 1997

5. Bogusław Wolniewicz: Rzecz i fakty; Wstęp do pierwszej filozofii Wittgensteina, PWN 1968.

6. Ernest Gellner: Słowa i rzeczy, tłum. Teresa Hołówka, KiW 1984

7. Hanna Buczyńska: Koło wiedeńskie; Początek neopozytywizmu, Wiedza Powszechna 1960

8. Artur Koterski (wybór + oprac.): Spór o zdania protokolarne, Aletheia 2000

9. Oswald Hanfling: Ayer, tłum. Mikołaj Hernik, Amber 1997

10. Andrew Hodges: Enigma, tłum. Wiktor Bartol, Prószyński i Ska 2002

11. Tadeusz Kotarbiński: Wybór pism, PWN 1958, tom II

12. Kazimierz Ajdukiewicz: Język i poznanie, PWN 1985; tom I

13. Józef M. Bocheński: Logika i filozofia, oprac. Jan Parys, PWN 1993

14. Jan Woleński: Filozoficzna szkoła lwowsko-warszawska, PWN 1985; (5-253) oraz (296-317)

15. Jerzy Pelc: Logika i język; Studia z semiotyki logicznej, PWN 1967: artykuły Reichenbacha, Russella, Blacka, Strawsona, Goodmana, Geacha, Ryle'a i Carnapa.

16. Karl R. Popper: Wiedza obiektywna: Ewolucyjna teoria epistemologiczna, tłum. Adam Chmielewski PWN 1992

17. Willard Van Orman Quine: Na tropach prawdy, tłum. Barbara Stanosz, Spacja 1997

18. Jakko Hintikka: Eseje logiczno-filozoficzne, tłum. Adam Grobler, PWN 1992

19. John R. Searle: Umysł, mózg i nauka, tłum. Jerzy Bobryk, PWN-Logos 1995

20. Bohdan Chwedeńczuk (oprac.): Filozofia umysłu, Aletheia 1995

 

Zobacz wszystkie polecaneKsiążki działu Filozofia

Myśli i sentencje

 

Słowa to część działań, a nie lustro rzeczywistości    
–  Wojciech Sady,"Co to znaczy, że coś istnieje", w I tomie antologii "Co istnieje"    

 

"Wszystko, co widzimy, widzimy przez okulary naszego języka"    
 

 

System językowy jako całość nie podlega empirycznemu sprawdzaniu. Nie został on przez nas wymyślony - nauczyliśmy się go. Jest on środowiskiem, w którym żyją nasze myśli - a przeto jego podstawy pozostają nieuświadomione.
 

 

 

Zobacz pozostałe Sentencje i myśli przewodnie działu Filozofia


Linki

Ciekawe miejsca:

The Internet Encyclopedia of Philosophy

Świadomość a rzeczywistość
mirror na gavagai

Wywiad z prof. J. Hołówką

 


Zobacz wszystkie Linki w dziale Filozofia




Filozofia i filozofia analityczna
Rzecz idzie o ustalenie wzajemnego stosunku Myśl – Język – Świat.
W tym dziale:
Kazimierz Ajdukiewicz
John Langshaw Austin
Alfred J. Ayer
Rudolf Carnap
Donald Davidson
Gottlob Frege
Ernest Gelner
Kurt Goedel
Saul Kripke

Stanisaw Lem
Hilary Putnam
Karl E. Popper
Willard Van Orman Quine
Hans Reichenbach
Richard Rorty
Bertrand Russell
Gilbert Ryle
Moritz Schlick

John R. Searle
North Whitehead
Ludwik Wittgenstein
Peter F. Strawson
Alfred Tarski
Alan Turing
Alfred Whitehead
  Pozostali
Przejdź do: Zagadnienia i terminologia    Galeria postaci  Książki do przeczytania       Logika – wprowadzenie   Semiotyka logiczna (Jerzego Pelca)

 


Do góry strony



E-mail: peter . gavagai at gmail . com (at=@)
Ten dokument znajduje się w: http://www.gavagai.pl (c) 1997-2011
Pomóż mi w poszukiwaniach i przyczyń się do rozwoju portalu Gavagai.pl!


Jeśli podoba ci się zawartość portalu Gavagai.pl. spodoba ci się też książka jego twórcy: