Zgodność z faktami.
Zdanie prawdziwe to zdanie zgodne z faktami. Cecha bycia prawdą ma być objaśniona
przez wskazanie na relację między zdaniem, a czyms innym. Jest to korespondencyjna
teoria prawdy. Główną trudnosć w tym przypadku stanowi znalezienie pojęcia
faktu.
Wg Davidsona prawdę można wyjaśnić poprzez odwołanie się do relacji między
językiem a światem. W jego obronie korespondencyjnej teorii prawdy kluczową
rolę pełni semantyczna teoria prawdy Tarskeigo. Davidson podejmuje próbę eleminacji
zwrotów takich jak: „prawdą jest, że...” , „jest prawdziwe...” .
Zdanie: (1) „Stwierdzenie, że językiem oficjalnym
wyspy M jest francuski, jest prawdziwe.” jest równoważne zdaniu: „Językiem oficjalnym wyspy M jest francuski.” Słowa otaczające zdanie podrzędne reprezentują identycznośćiową funkcję prawdziwościową
o tym samym znaczeniu, co podwójna negacaj. Nie jest tak jednak w przypadku
zdania „twierdzenie Pitagorasa jest prawdziwe” , chociaż można przełożyć
je na zdania w rodzaju zdania (1).
(p)(stwierdzenie, że p = twierdzenie Pitagorasa  p)
Można również traktować zwrot „jest prawdziwe” jako właściwy predykat.
Davidsonowi nie udało się znaleźć zadowalającej teorii na poparcietezy o
redundacncji orzekania prawdziwości o zdaniach.
Twierdzi się, że zgodnosć z faktami czyni zdania prawdziwymi.
Jednakże, jeśli jakieś stwierdzenie zgodne jest z faktem opisanym przez wyrażenie
o kształcie „fakt, że p” , to jest ono zgodne z faktem opisywanym
przez wyrażenie „fakt, że q” , o ile albo 1) zdania, które zastępują „p” i „q” sa logicznie równoważne, albo 2) „p” różni się od „q” tym tylko, że pewien termin indywiduowy został
zastąpiony przez termin koekstensywny.
Stwierdzając, że s zgodne jest z faktem, że t, gdzie „s” i „t” sa dowolnymi zdaniami prawdziwymi, okazuje się w ten sposób, że istnieje dokłądnie
jeden fakt – Wielki Fakt.
Mówienieo faktach redukuje się do orzekania prawdziwości w kontekstach – to redundancyjna teoria faktów.
Zdaniem Davidsona musimy zrezygnować z mówienia o zdaniach i prawdziwości,
a aza to musimy powiedizeć o czasie wypowiadania zdania i i osobie wypowiadającego.
Prawdziwość w danym języku naturalnym nie jest cechą
zdań. Jest relacją między zdaniami, mówiącymi i momentem czasu. Teorie prawdy
muszą zatem definiować trójargumentowy predykat „T(s,u,t)” .
Każda konkretyzacja schematu będzie prawdą o prawdzie, gdy „s” zastąpi
się opisem zdania w języku naturalnym, a „p” zdaniem podającym warunki,
pod którymi opisane zdanie jest prawdziewe:
(7) Zdanie s jest prawdziwe dla mówiącego w chwili t wtw.,
gdy p
schemat ten pełni analogiczną rolę w języku naturalnym do konwencji T Tarskiego
w języku sztucznym. Dostarcza sprawdzianu adekwatności teorii prawdy. Gdyby
zbiór zdań oznajmujących języka polskiego zawierał skończoną liczbę zdań elementarnych
i ich prawdziwościowe kombinacje, możnaby podać rekurencyjną charakterystykę
prawdy przez sformułowanie zdania o kształcie (7). Nie jest to możliwe, gdy
dopuścimy budowanie predykatów o dowolnej złożoności za pomoca zmiennych i
spójników jak przy kwantyfikacji i tworzeniu złożonych terminów indywiduowych.
Tarski definiuje prawdziwość za pomocą spełneinia. Bycie prawdziwym zostaje
wyjaśnione w terminach relacji między językiem a czymś innym – to korespondencyjna
teoria prawdy. „ 's' jest spełnione przez wszystkie funkcje” nie
ma dokładnie tego samego znazcenia, które Davidson wiąże z „s jest zgodne
z faktami” . Mają one jednak coś wspólnego: próbują wyrazić relację między
jezykiem a światem i sa równoważne zwrotowi „s jest prawdziwe” .
Niepowodzenie korespondencyjnych teorii prawdy opartych na pojęciu faktu
wywozdą się ze wspólnego źródła: z pragneinia zawarcia w tym, do czego odnosi
się zdanie prawdziwe nie tylko do przedmiotów „o których” jest to
zdanie, ale także wszystkiego, co w tym zdaniu o nich się mówi. |
