Filozofia analityczna Rzecz idzie o ustalenie wzajemnego stosunku Myśl - Język - Świat. |
|
||||
Davidson odnosi si臋 do Semantycznej definicji prawdy Tarskiego: 聽 Zdanie "p" jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy gdy p. Na obraz 艣wiata mog膮 sk艂ada膰 si臋 dane fizyczne lub psychiczne. Z punktu widzenia semantycznego s膮 to dwa r贸nowazne systemy opisu 艣wiata. Prawdziwo艣膰 jest w艂asno艣ci膮 zda艅 lub ci膮gu zda艅. S艂owo "prawda" sprawia, 偶e zdanie, w kt贸rym jest u偶yte,wpada do metaj臋zyka.
Warunkeim adekwatno艣ci definicji prawdy dla danego jezyka jest wynikanie z niej, dla dowolnego zdania Z tego j臋zyka, tzw. T-zdania, tj. r贸wnowa偶no艣ci: (T) x jest zdaniem prawdziwym wtw., gdy p w kt贸rej wmiejscu x wyst臋puje strukturalny opis zdania Z, a na miejscu p - przek艂ad zdania p na j臋zyk, w kt贸rym sformu艂owana jest tan definicja (tj. w metaj臋zyku). Davidson pragnie, aby T-zdania uczyni膰 testem adekwatno艣ci aksjomatycznej teorii prawdy, w kt贸rej prawda i pewne inne poj臋cia semantyczne sa poj臋ciami pierwotnymi, poj臋ce przek艂adu za艣 nie jest za艂o偶one, lecz wyja艣niane: zdanie wyst臋puj膮ce w (T) na miejscu p podaje warunek prawdziwo艣ci,a wi臋c znaczenie zdania, kt贸rego opis strukturalny wyst臋uje w miejscu x. Pe艂nej eksplikacji znaczenia zdania dostarcza dow贸d jego T-zdania, pokazuj膮cy, jak prawdziwo艣膰 lub fa艂szywos膰 tego zdania zale偶y od sposobu, w jaki zosta艂o ono zbudowane z wyra偶e艅 prostych. Sama prawdziwo艣膰 T-zda艅 nie gwarantuje jednak tego, i偶 podaj膮 one znaczenia zda艅, kt贸rych dotycz膮, jak np.: Zdanie "艢nieg jest bia艂y." jest prawdziwe wtw., gdy trawa jest zielona nale偶y zatem przyj膮膰 pewne dodatkowe warunki, kt贸re b臋d膮 gwarantowa膰, 偶e
twierdzenia teorii prawdy s膮 prawami, a nie tylko za艣 zdaniami prawdziwymi;
wi膮偶膮s si臋 zatem z procedura konstrukcji i sprawdzania teorii na podstawie
dost臋nych danych empirycznych. |
PRAWDA I ZNACZENIE Problem: jak zmaczenia zda艅 zale偶膮 od znaczenia s艂贸w. Wg jednej propozycji,
nale偶y zacz膮膰 od przypisania ka偶demu s艂owu zdania pewnego bytu jako znaczenia.
W zdaniu "Teajtet lata" przypisuje si臋 s艂owy "Teajtet"
teajteta, a w艂asno艣膰 latania s艂owu "lata". Powstaje w tym miejscu
problem, w jaki spos贸b znaczenia takie konstytuuj膮 znaczenie zdania. Wydaje
si臋 bowiem, z臋 takie podej艣cie prowadzi do regressus ad infinitum. (T) s jest T wtw. , gdy p (konwencja T Tarskiego) Teoria znaczenia dla j臋zyka L pokazuje, w jaki spos贸b znaczenia zda艅 zale偶膮
od znaczenia s艂贸w, je艣li zawiera (rekursywn膮) definicj臋 prawdy w L. |
Zgodno艣膰 z faktami. Zdanie prawdziwe to zdanie zgodne z faktami. Cecha bycia prawd膮 ma by膰 obja艣niona
przez wskazanie na relacj臋 mi臋dzy zdaniem, a czyms innym. Jest to korespondencyjna
teoria prawdy. G艂贸wn膮 trudnos膰 w tym przypadku stanowi znalezienie poj臋cia
faktu. (p)(stwierdzenie, 偶e p = twierdzenie Pitagorasa Davidsonowi nie uda艂o si臋 znale藕膰 zadowalaj膮cej teorii na poparcietezy o redundacncji orzekania prawdziwo艣ci o zdaniach. Twierdzi si臋, 偶e zgodnos膰 z faktami czyni zdania prawdziwymi.
Jednak偶e, je艣li jakie艣 stwierdzenie zgodne jest z faktem opisanym przez wyra偶enie
o kszta艂cie "fakt, 偶e p", to jest ono zgodne z faktem opisywanym
przez wyra偶enie "fakt, 偶e q", o ile albo 1) zdania, kt贸re zast臋puj膮
"p" i "q" sa logicznie r贸wnowa偶ne, albo 2) "p"
r贸偶ni si臋 od "q" tym tylko, 偶e pewien termin indywiduowy zosta艂
zast膮piony przez termin koekstensywny. M贸wienieo faktach redukuje si臋 do orzekania prawdziwo艣ci w kontekstach -
to redundancyjna teoria fakt贸w. (7) Zdanie s jest prawdziwe dla m贸wi膮cego w chwili t wtw., gdy p schemat ten pe艂ni analogiczn膮 rol臋 w j臋zyku naturalnym do konwencji T Tarskiego
w j臋zyku sztucznym. Dostarcza sprawdzianu adekwatno艣ci teorii prawdy. Gdyby
zbi贸r zda艅 oznajmuj膮cych j臋zyka polskiego zawiera艂 sko艅czon膮 liczb臋 zda艅 elementarnych
i ich prawdziwo艣ciowe kombinacje, mo偶naby poda膰 rekurencyjn膮 charakterystyk臋
prawdy przez sformu艂owanie zdania o kszta艂cie (7). Nie jest to mo偶liwe, gdy
dopu艣cimy budowanie predykat贸w o dowolnej z艂o偶ono艣ci za pomoca zmiennych i
sp贸jnik贸w jak przy kwantyfikacji i tworzeniu z艂o偶onych termin贸w indywiduowych. Niepowodzenie korespondencyjnych teorii prawdy opartych na poj臋ciu faktu wywozd膮 si臋 ze wsp贸lnego 藕r贸d艂a: z pragneinia zawarcia w tym, do czego odnosi si臋 zdanie prawdziwe nie tylko do przedmiot贸w "o kt贸rych" jest to zdanie, ale tak偶e wszystkiego, co w tym zdaniu o nich si臋 m贸wi. |
Semantyka dla j臋zyk贸w naturalnych Teoria semantyki j臋zyka naturalnego d膮偶y do podania znaczenia ka偶dego wyra偶enia
sensownego. Zdaniem Davidsona teoria prawdy jakiego艣 j臋zyka naturalnego powinna
podawa膰 znaczenia wszystkich wyra偶e艅 niezale偶nie znacz膮cych na podstawie analizy
ich struktury. Davidson pragnie poda膰 rekursywn膮 teori臋 prawdy jakiego艣 j臋zyka, czyli pokaza膰, 偶e sk艂adnia tego j臋zyka daje si臋 sformu艂owa膰 przynajmniej w tym sensie, i偶 ka偶de prawdziwe wyra偶enie daje si臋 zanalizowa膰 jako utworzone z pewnych element贸w (s艂ownika).
W obronie konwencji T Poniewa偶 T-zdania (np. "Zdanie 'dzi艣 w nocy wida膰 milion gwiazd' jest
prawdziwe wtw., gdy dzi艣 w nocy widac milion gwiazd.") s膮 w spos贸b oczywisty
prawdziwe, niekt贸rzy filozofowie uwa偶ali, 偶e poj臋cie prawdy w odniesieniu
do zda艅 ejst czym艣 banalnym. |
INTERPRETACJA RADYKALNA Gdy naszym celem jest interpretacja j臋zyka, metoda przek艂adu zajmuje si臋
niew艂a艣ciwym tematem;relacj膮 mi臋dzy dwoma j臋zykami, podczas gdy tym, o co
chodzi, jestinterpretacja jednego j臋zyka, oczywi艣cie w innym j臋zyku. W og贸lnym
przypadku teoria przek艂膮du anga偶uje trzy j臋zyki: przedmiotowy, podmiotowy
i metaj臋zyk (j臋zyk z kt贸rego, j臋zyk na kt贸ry t艂umaczymy i j臋zyk teorii, kt贸ra
m贸wi, kt贸re wyra偶enia j臋zyka podmiotowego s膮 przek艂膮dami jakich wyra偶e艅 j臋zyka
przedmiotowego.) s jest prawd膮 (w j臋zyku przsedmiotowym) wtw., gdy p. |
Podsumowanie og贸lne dorobku
DAVIDSON
Argument Slingshot
Problem ze znaczeniem zda艅
Semantyka Je艣li wymagamy od teorii znaczenia, 偶eby by艂a teori膮 zawarto艣ci informacyjnej (a nie tylko wewn膮trzj臋zykow膮), to musi ona definiowa膰 znaczenie w terminach warunków prawdziwo艣ci zda艅.
鈥濻鈥 znaczy, 偶e p (= 鈥瀞鈥 jest prawdziwe wtw p 鈥 podstawienia konwencji T)
s 鈥 zdanie , p 鈥 przek艂ad zdania
Dobra teoria powinna dla ka偶dego zdania j臋zyka generowa膰 podstawienia T-równowa偶no艣ci Teoria znaczenia budowana na teorii prawdy (definicja znaczenia przy przyj臋ciu poj臋cia prawdy)
Znaczenie jako warunki prawdziwo艣ci (Davidson) - uwzgl臋dnia twórczy charakter kompetencji j臋zykowej - podaje sko艅czony mechanizm generowania potencjalnie niesko艅czonej liczby zda艅 (aksjomaty, regu艂y)
Amorficzna struktura j臋zyków naturalnych
Problem uniwersalno艣ci 鈥 jak budowa膰 teori臋 prawdy dla j臋zyka, je艣li jest on uniwersalny? (wieloznaczno艣膰, okazjonalno艣膰)
Interpretacja radykalna 鈥 teoria interpretacji obcego j臋zyka
Weryfikacja warunków prawdziwo艣ci (w odpowiednich okoliczno艣ciach) Ale 鈥 znaczenie mo偶e by膰 inne
呕eby interpretacja by艂a mo偶liwa, nale偶y za艂o偶y膰 podobie艅stwo przekona艅 (racjonalno艣膰) - zasada 偶yczliwo艣ci TEORIE ZNACZENIA:
|
Nota biograficzna
Donald Davidson (1917-2003) by艂 jednym z czo艂owych wsp贸艂czesnych filozof贸w analitycznych 鈥 duchowym uczniem W. Quine'a. Stworzy艂 pr膮d zwany monizmem anomalnym. |
| Lista polecanych do przeczytania ksi膮偶ek znajduje si臋 w dw贸ch miejscach: pe艂na lista wszystkich ksi膮偶ek w dokumencie wprowadzaj膮cym do ka偶dego dzia艂u. Ksi膮偶ki dotycz膮ce konkretnej tematyki z regu艂y s膮 pokr贸tce przedstawione u do艂u dokumentu. | |
| Myśli i aforyzmy ku pobudzeniu ducha, Opus - myśli wg ktrych y trzeba, Wiersze - tak偶e ze Stowarzyszenia Umar艂ych Poet贸w i o śmierci, Niech Stanie si臋 Czowiek - s艂owa sawiące wolnoś膰 i pot臋g臋 cz艂owieka, Ksią偶ki pi臋kne,wartościowe i te kt贸re warto przeczyta膰, Pi臋kne opowieści - Anthony DeMello i inni, Wolnoś膰 - nieustanne czuwanie |
![]() |
E-mail: peter . gavagai at gmail . com (at=@) Ten dokument znajduje si臋 w: http://www.gavagai.pl (c) 1997-2010 Pom贸偶 mi w poszukiwaniach i przyczy艅 si臋 do rozwoju portalu Gavagai.pl! Wi臋cej informacji tutaj. Dzia艂 "Chiny i j臋zyk chi艅ski" ma now膮 lokalizacj臋 |