Należy dokonać rozróżnienia między zjawiskiem a rzeczywistością, pomiędzy tym, czym rzecz wydaje się być - jej sposób zjawiania się zależy bowiem od osoby postrzegającej i jej umiejscownienia względem postrzeganej rzeczy - a tym, czym jest rzeczywiście. -- Bertrand Russell

Weźmy równanie 4+x=7. Mało pojętny uczeń nie wie, jak dobrać się do wartości x, chociaż ten wynik już "siedzi" w równaniu, tyle że ukryty przed jego zamglonym okiem i "sam" się ukaże po dokonaniu elementarnego przekształcenia. Spytajmy zatem, jako prawdziwi herezjarchowie, czy aby nie jest tak samo z Naturą? Czy materia nie ma aby czasem "wpisanych w siebie" wszystkich swoich potencjalnych przekształceń (więc np. tego, że możliwa jest budowa gwiazd, kwantolotów, maszyn do szycia, róż, jedwabników i komet)? Wtedy, wziąwszy podstawową cegiełkę Natury, atom wodoru, można by z niego "wywieść dedukcyjnie" wszystkie te możliwości (skromnie zaczynając od możliwości syntezy wszystkich stu pierwiastków, a kończąc na możliwości budowania układów trylion razy bardziej uduchowionych od człowieka).
   Może tylko dziś potrzebne są teorie i modele zjawisk. Może zapytany, mędrzec z innej planety wręczyłby nam w milczeniu strzep leżącej na ziemi, starej zelówki, dając do zrozumienia, że wszystką prawdę Wszechświata da się wyczytać z tego kawałka materii? Stanisław Lem, Summa Technologiae

O czym nie można mówić, o tym trzeba milczeć.
What can be said at all can be said clearly; and whereof one cannot speak thereof one must be silent.
能被言說的, 必能清楚地被傳達;不能被講述的, 就只能保持沉默。

Człowiek żyje w świecie idei. Każdy fenomen jest tak złożony, że człowiek nie jest w stanie zrozumieć go w całości. Wyodrębnia więc pewne cechy danego zjawiska tworząc nową ideę, a potem przedstawia ideę jakimś symbolem, słowem lub symbolem matematycznym. Ludzkie działania są niemal całkowicie reakcją na symbole. Kiedy myślimy, pozwalamy symbolom działać na inne symbole w pewien ustalony sposób – zgodnie z zasadami logiki lub matematyki. Jeśli symbole zostały wyodrębnione tak, że pod względem budowy są podobne do fenomenu, który reprezentują i jeśli działania na symbolach są podobne do budowy i porządku działań tego fenomenu w rzeczywistym świecie, jesteśmy psychicznie zdrowi. Jeśli nasze logiczno-matematyczne lub słowne symbole zostały źle dobrane, nie jesteśmy psychicznie zdrowi. -- Robert A. Heinlein

W czasach gdy człowiek żył w bezpośredniej styczności z naturą, każdy kto źle ocenił sytuację, padał ofiarą drapieżnika, chorób, wypadku. Jeśli zlekceważył konieczność robienia zapasów na zimę - umierał z głodu; jeśli nie rozpalił ogniska w czasie jesiennych słót - przeziębiał się i umierał od choroby, jeśli wyszedł na polowanie niedostatecznie uzbrojony - zwierzę raniło i zabijało go.
Warunkiem przeżycia było dostrzeganie i analizowanie brutalnej i niewybaczającej błędó rzeczywistości.
W czasach współczesnych, mechanizmy te przestały funkcjonować poprawnie - tj. przestały eliminować idiotów i ludzi mających wypaczony obraz rzeczywistości w swoich głowach. Dziś ten, kto wyjdzie na złą pogodę źle ubrany i przeziębi się, łuka lekarstwa i zdrowieje, stosuje szczepionki itp. Setki zdarzeń, które wcześneij były by często śmiertelne, dziś są - dzięki otoczce cywilizacyjnej - całkowicie niegroźne. [...] Racjonalne analizowanie faktów zachodzących w świecie przestało być czynnikiem warunkującym fizyczne przetrwanie! -- Piotr Plebaniak

 

Człowieka bezbronnym wobec manipulacji czyni bałagan w myśleniu. Jeśli zmusi się go, by wątpił w stabilne prawdy życiowe, jeśli wyłączy się „zdrowy rozsądek”, w czym pomagają nam media, zwłaszcza telewizja, jednostka staje się bezbronna i w rezultacie jej ambicją jest tylko myślenie tak, jak myślą inne osoby, które z kolej myślą tylko to, co nakazują im media.

   Warunkiem skuteczności manipulowania świadomością jest wykorzenienie, odrzucenie przeszłości, tradycji. Człowiek pozbawiony swojego naturalnego środowiska, bez swojej grupy, rodziny, ojczyzny i historycznych więzi, który odrzucił tradycyjne bariery kulturowe, wyeliminował wszystkie zakazy i tabu właściwe społeczeństwu tradycyjnemu i w to miejsce stworzył etykę jedyną i uniwersalną, staje się bezsilny wobec dezinformacji.

   Człowiek jest więźniem języka, którym się posługuje, ale słowa nie mają już swego właściwego sensu, lecz taki, jaki się im nadaje w danym momencie, np. okazuje się, że system stalinowski to taki, w którym „represjonowany” Kaczmarek urządza konferencję prasową przed siedzibą premiera. Stąd Wołkow rozróżnia język tradycyjny i język stworzony przez społeczeństwo przemysłowe, przejęty przez ideologię i rozpowszechniany przez prasę, radio, a zwłaszcza telewizję. Słowa klucze, jak demokracja, tolerancja, pluralizm, służą w nim za wytrychy, by przeniknąć do opiniotwórczej części społeczeństwa. Pojawienie się języka telewizyjnego spowodowało głęboki kryzys wartości, ponieważ mowa jest ściśle związana z ich systemem. -- Józef Darski

9. nierówne części Zwracacie się do waszych czytelników i proponujecie im, by sami ocenili ten incydent. Publikujecie następnie jeden list potępiający Iwanową - nawet jeżeli dostaliście sto takich listów. Drukujecie też dziesięć listów w jej obronie, nawet jeśli przyszło takich listów więcej niż dziesięć.

10. części równe: U profesora uniwersytetu, świetnego i łubianego przez czytelników polemisty, zamawiacie tekst pisany w obronie kochanków, mający pięćdziesiąt linijek, i jednocześnie u jakiegoś idioty ze wsi zamawiacie ich potępienie, też na pięćdziesiąt linijek.  W ten sposób dowodzicie waszej bezstronności

26 lipca 1887 roku ukazała się rosyjskojęzyczna książka o Języku Międzynarodowym, której autor Ludwik Zamenhof, warszawski okulista, ukrył się pod pseudonimem Doktor Esperanto.
Unikając błędnych założeń wcześniejszych projektów i opierając się na gruntownej znajomości wielu języków narodowych, Zamenhof opracował zupełnie nowy język, który w praktyce okazał się prosty i logiczny. Zarazem umożliwiał on oddanie najróżniejszych odcieni myśli ludzkiej, co wkrótce potwierdziły tysiące publikacji naukowych i literackich, m.in. przekład Pana Tadeusza. Mimo początkowego sceptycyzmu i uprzedzeń ze strony części językoznawców, także i wśród nich Esperanto zyskało sobie zwolenników, a nawet entuzjastów. ...więcej

To, co my, Polacy, określamy językiem chińskim, jest tak naprawdę pewną grupą języków o wspólnym pochdzeniu historycznym, a którą posługiwano się na obszarze obecnie zajmowanym przez Chiny. Z punktu widzenia lingwistyki, są to odrębne języki, jednak - głównie z powodów politycznych, nazywa się je dialektami.