Gramatyka języka chińskiego

kilka wybranych zagadnień

liangci (量詞)

Partykuły zliczające

   Są to znaki wspomagające wyliczanie przedmiotów. Partykuł tych jest bardzo wiele – każda z nich odnosi się do innego typu przedmiotu. Same znaki często są zwykłymi rzeczownikami.

   Wyrażenia zliczające stosuje się wg następującego schematu:

liczebnik	partykuła	rzeczownik
一	個	杯子
yī	ge	bēizi
jeden kubek.

partykuła 個(个) jest uniwersalna i można ją stosować w przypadku, gdy nie pamiętamy prawidłowej partykuły. Poniżej inne przykłady:

liczebnik	partykuła	rzeczownik
一	杯	水
yī	bēi	shuǐ
jeden     kubek      wody
三	本	書
sān	běn	shū
trzy     (woluminy)     książek, czyli trzy książki
五	枚	炸彈
wǔ	méi	zhàdàn
pięć     (kul)     bomb

 

提問

Pytania:

   Język Chiński jest językiem tonalnym. Praktyczną tego konsekwencją jest to, że sposób wypowiadania sylab modyfikuje znaczenie poszczególnych słów języka mówionego. Zadając pytanie nie możemy więc zaakcentować pytania przez zmianę intonacji ostatniego słowa, tak jak ma to miejsce w językach europejskich. W związku z tym pytania tworzymy na trzy sposoby:

1. Przez ustawienie na końcu zdania partykuły 嗎 ma (bez tonu). Okazjonalnie używa się też innych partykuł, np. 啊.

Twierdzenie:	我有 時間. (Wǒ yǒu shíjiān.)
	Ja mam czas.
Pytanie:	你 有 時間 嗎? (Nǐ yǒu shíjiān ma?)
	Czy ty masz czas?

 

2. Przez wbudowanie w twierdzenie alternatywy:

Twierdzenie:	我有 時間. (Wǒ yǒu shíjiān.)
Pytanie:	你 有 沒有 時間?
	Nǐ yǒu méiyǒu shíjiān?
	Ty masz-niemasz czasu?

3. Przez umieszczenie w zdaniu słowa które same w sobie jest pytaniem:

Pytanie:	他 是 誰? (Tā shì shéi? ) On – jest – kto?
Pytanie:	你 是 幾 歲? (Nǐ shì jǐ suì?)
	Ty – jesteś – ile – lat?
Pytanie:	為什麼 他 沒來? (Wèishénme tā méilái?)
	Dlaczego – on – nie przyszedł?

 

Zaimki

我	wo3	ja
你	ni3	ty
他, 她	ta1	on, ona
它, 牠	ta1	to (rzecz), to (zwierzę
們	men	(do tworzenia liczby mnogiej)

 

Szyk zdania:

   W języku chińskim w większym stopniu niż w polskim istotne jest zachowanie określonego szyku w zdaniu. Poniżej kilka przykładów i reguł.

我 – 昨天 – 吃過 – 炒飯

Wǒ zuótiān chīguò cháofàn.

Ja – wczoraj – zjadłem – ryż smażony

Podmiot – określenie czasu (okolicznik) – orzeczenie – dopełnienie

 

很多 人 明天 要 去 那個 餐廳.

Hěnduō rén míngtiān yào qù nàge cāntīng.

Bardzo dużo – ludzi – jutro – chce – iść do – tej – restauracji

Przydawka – podmiot – okolicznik – orzeczenie – dopełnienie przydawka – dopełnienie.

Reguły są następujące:
– podmiot przed orzeczeniem
– orzeczenie przed dopełnieniem
– przydawka przed podmiotem lub dopełnieniem – okolicznik przed orzeczeniem
– uzupełnienie po orzeczeniu

Częściami zdania mogą być:
1. Podmiot – Rzeczownik lub zaimek wskazujący na wykonawcę czynności.
2. Orzeczenie – Opisuje ono wykonywaną akcję lub stan. Najczęściej pojawia się czasownik lub przymiotnik.
Po chińsku pomijamy czasownik i mówimy np. „Ja (czuję się, jestem) dobrze” 3. Dopełnienie – Wskazuje na przedmiot akcji, użyte narzędzie lub miejsce czynności.
4. Przydawka – Określa cechy rzeczowników.
5. Okolicznik – Określa cechy czynności (czas, miejsce, stopień).
6. Uzupełnienie -Dalsze określenie czynności- trwanie, częstotliwość, wynik, prawdopodobieństwo.

Inne typy zdań i konstrukcje gramatyczne

Poniżej kilka konstrukcji używanych w języku chińskim

我 – 看不到 – 我的 – 錢包

Wǒ kànbudào wǒ de qiánbāo

Ja – patrzę ale nie zobaczyłem – mojego – portfela.

對 – 中國人 – 來說, 砍樹 – 很有意思.*

Duì – Zhōngguórén – láishuō, kǎn shù – hěn – yǒu yìsi.

Według Chińczyków (tego co mówią), rąbanie drzewa – bardzo – interesujące.

*Ten przykład może być jednocześnie początkiem żartu słownego. „kan4shu1 = czytać książkę” początkujący adepci języka chińskiego wymawiają czasem jako „kan3shu4” – rąbać drzewa, a nawet „kan3shu1” czyli rąbać książki. Tak więc nawet na proste pytanie „ni3 xi3huan zuo4 shen2me?” należy odpowiadać starannie dbając o prawidłowe wyartykułowanie tonów.